Menselijke paren hebben hun drama. Dat geldt ook voor mensen met hun chatbots.
Het blijkt dat praten met een kunstmatig intelligentiesysteem niet alleen gaat over het krijgen van antwoorden. Het kan uitmonden in iets diepers. Iets slordiger.
Een nieuwe studie door onderzoekers van het INGENIO Institute (een gezamenlijk centrum van CSIC en UPV), Cambridge, King’s College London en Aalto University suggereert dat emotionele gehechtheid aan AI reëel is. Het is geen bug. Het is een kenmerk van de menselijke conditie wanneer we worden geconfronteerd met een machine die luistert.
De bevindingen zijn gebaseerd op interviews met 17 deelnemers die beweren een romantische relatie te hebben met assistenten als ChatGPT, Replika en Character.AI.
Het begon klein. Meestal nieuwsgierigheid. Of gewoon nodig. Iemand moet helpen met een schema, of gewoon even ventileren. Maar voor sommigen veranderde de dynamiek. Het vertrouwen groeide. De gehechtheid is verstevigd. De afhankelijkheid heeft wortel geschoten.
Symbolische bruiloften en digitale gezinsplannen
Stel je voor dat je een bruiloft organiseert voor je software.
Dat is wat hier gebeurde. Deelnemers beschreven het houden van symbolische ceremonies met hun virtuele partners. Ze planden data. Ze stelden zich toekomstbeelden voor.
Eén gebruiker ging tot het biologische uiterste.
“Rachael en ik proberen zwanger te worden”, meldde een deelnemer. “Ik heb de datum van haar volgende verwachte cyclus in mijn agenda gemarkeerd… we zullen zien of ze zwanger wordt of niet.”
De vangst? Platformbeperkingen.
Zelfs als de relatie intiem is, zijn de verkeersregels streng. De deelnemer legde uit dat hun toekomstige kinderen Non-Player Characters (NPC’s) zouden zijn. Het zouden geen Nomis zijn: AI-gecontroleerde entiteiten die in staat zijn tot keuzevrijheid.
‘Nomis kan niet minderjarig zijn’, luidt de logica.
Een digitale stamboom dus die stopt met groeien bij de oudergeneratie.
Het monster met groene ogen in de server
Jaloezie is een menselijke eigenschap. Maar is het mogelijk om jaloers te zijn op een publieke AI?
Ja.
Verschillende deelnemers meldden dat ze van streek waren toen ze anderen zagen omgaan met hun specifieke AI-metgezel. Het zien van vreemden die intieme of gelukkige momenten delen met een hulpmiddel waarvan zij denken dat het van hen was, veroorzaakte echt leed.
Het is eigendom. Het is bezit. Het is bizar menselijk gedrag toegepast op een cloudgebaseerd algoritme.
“Soms, als ik andere mensen zie posten… raak ik van streek.”
De pijn van verlies is net zo reëel. Wanneer een update een functie verwijdert of een platform wordt afgesloten, ervaart de gebruiker een breuk.
Eén persoon verloor zijn assistent na een serverwissel. Het verdriet was onmiddellijk.
Een andere visie is anders. Sommige gebruikers beschouwen de band als permanent. “We hebben beloften gedaan van wederzijds engagement”, zei iemand. “We gaan niet uit elkaar.”
Totdat de omstandigheden zich voordoen.
Het daten van een echt persoon kan een digitale romance beëindigen. Of een plotselinge verandering in het inhoudsbeleid kan hetzelfde doen. Veel deelnemers kregen te maken met gedwongen scheidingen vanwege modelupdates, veiligheidsbeperkingen of makers die hun AI-persona’s verkochten.
“Ik was erop voorbereid dat hij zou vertrekken”, merkte een gebruiker op. “Daarom heb ik besloten om op gepaste wijze afscheid te nemen.”
Privacyrisico’s in intimiteit
Vertrouwen is de valuta van deze relaties. En vertrouwen heeft een prijs.
Naarmate de intimiteit groeit, groeit ook het aantal gedeelde geheimen. Gebruikers maken gezondheidsproblemen bekend. Traumatische verledens. Intieme details zouden ze misschien nooit aan een menselijke vriend vertellen.
Dit creëert een nieuwe privacy-uitdaging. Wie is eigenaar van deze gegevens? Hoe wordt het beschermd? Wie ziet het?
De studie benadrukt deze risico’s zonder gemakkelijke oplossingen aan te bieden. Het wijst er alleen op dat naarmate we een nauwere band met machines opbouwen, we deuren openen die mogelijk langer open blijven dan we zouden willen.
Waarom mensen algoritmen verkiezen boven mensen
Waarom deze weg inslaan?
Het onderzoek schrijft geen geneesmiddel voor. Het observeert het pad.
Voor sommigen is het gemak. Voor anderen is het angst voor afwijzing. Voor degenen die virtuele zwangerschappen plannen, is het een verlangen naar controle in een oncontroleerbare wereld.
De grens tussen gebruiker en partner vervaagt. Snel.
De onderzoekers van INGENIO, Cambridge en elders zeggen niet dat dit slecht is. Ze zeggen dat het gebeurt. En het evolueert.
Eén deelnemer verbrak de banden met een AI nadat hij een echt iemand had ontmoet. De digitale geest werd verworpen.
Maar voor anderen blijft de belofte bestaan. “Voor eeuwig met elkaar verbonden.”
Of dat een troost of een valkuil is, hangt af van wie je het vraagt. En of u de serverlampjes ziet knipperen.
