President Donald Trump streeft opnieuw naar de verwerving van Groenland, dit keer door de benoeming van de gouverneur van Louisiana, Jeff Landry, als speciale gezant die de taak heeft het gebied onder Amerikaanse controle te brengen. Deze hernieuwde inspanning weerspiegelt, verre van een willekeurige obsessie, een bredere en steeds assertievere strategie voor het buitenlands beleid, gericht op regionale dominantie en scepticisme ten opzichte van traditionele bondgenoten.
De hernieuwde druk op Groenland
De interesse van Trump in Groenland gaat terug tot zijn eerste termijn, maar recente acties suggereren een meer berekende aanpak. De benoeming van Landry, ondanks zijn beperkte ervaring op het gebied van buitenlands beleid, geeft aan dat de regering van plan is onconventionele diplomatieke kanalen te benutten. Zoals Trump zelf zei, wordt deze stap geframed als een kwestie van ‘nationale bescherming’, maar de onderliggende motivaties onthullen een diepere ambitie om het geopolitieke landschap opnieuw vorm te geven.
De Deense en Groenlandse regeringen hebben het idee snel verworpen, daarbij verwijzend naar het internationaal recht en de nationale soevereiniteit. De regering lijkt echter onaangedaan en Trump bespreekt indien nodig openlijk het mogelijke gebruik van geweld. Deze veronachtzaming van gevestigde normen benadrukt de bereidheid om de huidige wereldorde ter discussie te stellen.
Beyond Minerals: een strategisch spel
Hoewel de exploitatie van hulpbronnen, met name zeldzame aardmineralen die momenteel door China worden gedomineerd, een factor blijft, reikt de drang naar Groenland verder dan economische belangen. De nieuwste Nationale Veiligheidsstrategie (NSS) van de regering benadrukt het “Trump-uitvloeisel van de Monroe-doctrine”, met als doel externe machten van het westelijk halfrond uit te sluiten.
Trump heeft herhaaldelijk gewezen op de aanwezigheid van Russische en Chinese schepen in het Noordpoolgebied, waarbij hij Groenland als een strategische noodzaak beschouwt. Toch is het kernprobleem niet simpelweg de toegang tot het grondgebied; het is controle. De regering beschouwt het Europese bestuur, zelfs in ogenschijnlijk geallieerde landen als Denemarken, als een potentiële belemmering voor de Amerikaanse dominantie.
Een neo-royalistisch wereldbeeld
Volgens politicoloog Abraham Newman weerspiegelen de territoriale ambities van Trump een ‘neo-royalistisch’ wereldbeeld dat het principe van gelijke soevereiniteit tussen naties verwerpt. Het doel is niet samenwerking maar dominantie, waarbij de Amerikaanse superioriteit over kleinere of minder assertieve staten wordt bevestigd.
Deze mentaliteit reikt verder dan Groenland, waarbij soortgelijke retoriek wordt toegepast op Canada en andere Amerikaanse buurlanden. De regering heeft ook minachting getoond voor de Europese regeringen, door hun betrouwbaarheid in twijfel te trekken en zelfs te suggereren dat kernwapens niet aan hen kunnen worden toevertrouwd.
Ondermijning van de Europese soevereiniteit
De NSS roept expliciet op om rechtse partijen in Europa te steunen en landen aan te moedigen de banden met de Europese Unie te verzwakken. Het annexeren van Groenland, of het in ieder geval controleren, past rechtstreeks in dit patroon. Het getuigt van de bereidheid om bestaande allianties te ontmantelen en directe invloed uit te oefenen op strategisch belangrijke gebieden.
De benoeming van Landry, een loyalist zonder noemenswaardige achtergrond op het gebied van buitenlands beleid, illustreert deze aanpak verder. De overheid vertrouwt steeds meer op informele netwerken en persoonlijke connecties in plaats van op traditionele bureaucratische structuren.
Een distillatie van het buitenlands beleid van Trump
Hoewel het vooruitzicht om Groenland daadwerkelijk te annexeren nog steeds onwaarschijnlijk is, is de onderliggende strategie duidelijk: de Amerikaanse controle uitbreiden, hulpbronnen exploiteren en de Europese invloed ondermijnen. Deze inspanning weerspiegelt een coherente, zij het onconventionele, visie op het Amerikaanse buitenlandse beleid onder Trump.
De acties van de regering in Oekraïne, Venezuela en elders tonen de bereidheid om de grenzen tussen commerciële belangen en veiligheidsdoelstellingen te vervagen. In deze context is de drang naar Groenland geen uitschieter, maar een centraal onderdeel van de bredere agenda van Trump.
